'Herstel van déze economie wordt een ramp'
Wouter van Dieren en Arnold Heertje waarschuwen in de opinierubriek van NRC Handelsblad dat het herstel van déze economie 'een ramp' kan worden. (Wouter van Dieren is directeur van milieuadviesbureau IMSA in Amsterdam en lid van de Club van Rome. Heertje is oud-hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam.)
Zij vrezen dat bij het stimuleren van de economie de verkeerde prioriteiten gesteld zullen worden: 'De wereldeconomie voorbij de recessie zal moeten gaan (...) over het herstel en scheppen van kapitaalvoorraden, in de vorm van een permanente energievoorziening, stabilisering van het klimaat, voorkomen van extreme weersomstandigheden, droogte en wateroverlast, herstel van natuur en biodiversiteit en drastische maatregelen om de landbouw veilig te stellen.'
Ze vrezen ook dat naar de verkeerde cijfers wordt gekeken: 'Het CPB meldde dat het isoleren van oude woningen geen soelaas biedt tegen de recessie. In onze optiek is dit juist wel het geval. Het aardgas raakt op. De voorraad ervan staat niet op de nationale balans. Verminderd verbruik verschijnt in het bnp niet als besparing, maar als tegenvaller. Via ICES- en FES-gelden zou dit aardgaskapitaal vervangen moeten worden door nieuw (infra)kapitaal, maar dit is nauwelijks gebeurd. Oprakend energiekapitaal dient vervangen te worden door een nieuwe energievoorraad. Als een paar miljoen oude woningen worden geďsoleerd, dan telt de energiebesparing die dat oplevert als een versterking van de gasvoorraad. Als alle woningen zouden worden uitgerust met zonnepanelen en warmtepompen en er grootschalig wordt geďnvesteerd in windparken en getijdencentrales, dan ontstaat een duurzame energievoorziening die op een dag de opgeraakte aardgasvoorraad inhaalt en passeert. Want wind en zon raken niet op. Investeringen hierin zijn niet inflatoir, veroorzaken geen begrotingstekort, zijn welvaartsverhogend en zorgen voor werkgelegenheid.'
'De reden dat deze effecten niet in de CPB-berekening voorkomen is de regel dat zulke investeringen in zo’n twintig jaar terugverdiend moeten worden. Daartoe dient dan de discontovoet van 3 ŕ 4 procent met een risico-opslag van enkele procenten. Zo redenerend worden de investeringen niet uitgerekend als langetermijnkapitaalvorming maar als kortetermijnbusinessplannen. Delta- noch Zuiderzeewerken, polders, snelwegen, Concertgebouw noch Rijksmuseum hadden conform dit denkmodel ooit geschapen mogen worden.'
'Waar gaat het in de echte wereld om? De energievraag groeit tot 2030 met 45 procent, en de olieprijs stijgt de komende jaren naar 180 dollar per vat. Broeikasgas-emissies nemen tot 2030 met eveneens 45 procent toe, en de temperatuur stijgt bijgevolg met 6 graden Celsius. De gevolgen gaan ieder voorstellingsvermogen te boven. Alleen al de economische kosten ervan zullen 5-10 procent van het wereld-bnp bedragen – een veelvoud van wat de kredietcrisis tot dusver heeft gekost. En 4 miljard mensen zullen in 2030 beneden de absolute armoedegrens moeten proberen te overleven, grotendeels ten gevolge van economische systeemfouten en de klimaatsverandering.' (...) 'Als men nu pleit voor het schrappen van milieuregels omdat die het economisch herstel zouden hinderen, dan is dat niet alleen analytisch maar ook economisch onjuist.'
'Deze recessie is anders dan alle vorige, en het oude economenrepertoire schiet tekort om antwoorden te geven. De aanwijzingen dat het hier gaat om een historische transitie, worden met de dag duidelijker. Wij voorspellen dat zowel Amerika als China deze transitie sneller in gang zal zetten dan Europa. Weliswaar zal het Rijnlandse model in ere worden hersteld en zal het neoliberale verhaal verdampen. Maar Europa heeft ook een tekort aan vernieuwende denktanks en academische instituties waar de transitie kan worden verankerd.
Maar wij luisteren liever naar de nagalm van de marktideologie, de misvattingen der klimaatsceptici en de ideeën van gisteren, die (straks) als witte rook uit de schoorsteen van het Binnenhof kringelen.'
Bron:
NRC Handelsblad, 14 maart 2009