Gastoevoer naar Europa via Oekraïne nu geheel gestopt
Vanmorgen om kwart voor acht heeft Rusland de gehele gastoevoer die via Oekraïne naar Europa gaat gestopt. Eerder beloofde Rusland Europa te blijven voorzien.
De stopzetting is vanmorgen gemeld door Oekraïne.
De Volkskrant: ’Wat begon als een ruzie tussen Rusland en Oekraïne over de gasprijs en achterstallige betalingen is snel geëscaleerd tot een Europese energiecrisis. Enkele Oost-Europese landen meldden dinsdag al problemen door een sterk teruggelopen of gestopte gasleverantie. Tienduizenden mensen zitten zonder verwarming en regeringen zijn naarstig op zoek naar andere energiebronnen.’
Hongarije heeft de gasleverantie aan grootverbruikers teruggeschroefd. Ook Oostenrijk, Roemenië en Tsjechië hebben gemeld dat er geen gas meer wordt geleverd. Voor zover bekend zijn in die landen nog geen beperkingen opgelegd aan industriële gebruikers.
Volgens Moskou heeft Kiev illegaal gas afgetapt dat was bestemd voor andere landen, en daarom is de gaskraan nu helemaal dichtgedraaid. Rusland wijst erop dat West-Europa via andere leidingen nog wel wordt bediend.
Acht veel gestelde vragen
De Volkskrant publiceerde acht veel gestelde vragen ovedr de energiecrisis en de antwoorden daarop:
’Welke landen krijgen last van het gasconflict tussen Rusland en Oekraïne?
Vooral landen in Oost-Europa halen hun gas grotendeels uit Rusland. Een land als Bulgarije is bijvoorbeeld voor 90 procent van zijn gas afhankelijk van Moskou. Maar ook enkele West-Europese landen leunen sterk op Rusland. Duitsland, dat geen eigen gasvoorraden heeft, haalt 45 procent van zijn gas uit Rusland. Oostenrijk betrekt er zelfs 93 procent van zijn gas. Oostenrijk is door het conflict al begonnen gas uit de strategische voorraden te gebruiken.
Hoe lang kunnen deze landen zonder Russisch gas?
Dat verschilt per land. Elk land heeft voorraden voor enkele weken. Door de winterse koude raken deze reserves echter sneller op. Bovendien zullen veel landen ook in de koude maanden februari en maart nog voorraden achter de hand willen houden, zodat ze nu nog niet hun gehele voorraad willen verspelen.
Op dit moment zit vooral Bulgarije klem. Als grootverbruiker zal ook Duitsland op termijn problemen krijgen.
Wat gebeurt er als het gas op is?
De problemen van een fysiek gastekort zullen zich gefaseerd aandienen. Landen zullen in eerste instantie proberen de levering aan industrieën sterk te verminderen. Indien mogelijk zullen afnemers overstappen op andere brandstof, zoals kolen of olie.
Vervolgens zal gepoogd worden het gasverbruik van consumenten terug te dringen. Als er dan nog steeds te weinig gas beschikbaar is, zullen zich fysieke tekorten aandienen.
Waarom hebben landen zo weinig voorraden?
De opslag van gas is erg duur. Het kan bijvoorbeeld bewaard worden in oude gasvelden of zoutlagen. Niet elk land heeft deze mogelijkheid of heeft onvoldoende geïnvesteerd om opslag mogelijk te maken. Gas kan ook in vloeibare vorm worden opgeslagen in speciale tanks, door het fors af te koelen (tot min 163 graden Celsius). Ook dit is zeer kostbaar.
Een rijk land als Duitsland heeft daarom meer reserve dan Bulgarije.
Krijgt Nederland last van het gasconflict?
Dat zal niet snel gebeuren. Nederland heeft als een van de weinige Europese landen eigen gasvoorraden en is voor zijn gasvoorziening daarom niet afhankelijk van Rusland. Nederland exporteert ook een groot deel van zijn gas naar landen als Duitsland en Italië. Nederland importeert ook een beetje gas uit Rusland, maar dit gas is bedoeld voor de export.
Kan Nederland buurlanden helpen als zij een tekort hebben?
Er is hier te weinig gas om de uitval van Russisch gas langdurig op te vangen. Bovendien zijn veel bedrijven in Oost-Europa geen vaste klant van Nederland. Zeker sinds de opsplitsing van Gasunie in het commercieel gasbedrijf (Gasterra) en een gastransportbedrijf (Gasunie) , schiet exporteur Gasterra vooral zijn vaste klanten te hulp. Energiebedrijven in Oost-Europa zijn veelal geen klant bij Gasterra en zullen dus niet snel Nederlands gas kopen. Gasterra zal zijn bestaande klanten in Duitsland en Italië willen leveren. Zij hebben vaak een contract dat de mogelijkheid biedt om extra gas in te kopen. Door de extreme kou zit deze export echter al bijna aan zijn piek. In de zomer ligt het verbruikop zo’n eenderde van het maximum, in de winter gemiddeld op tweederde. Maar nu de kou is ingetreden, ligt het gasverbruik al op 90 à 95 procent van het maximum.
Kan extra gas eventueel naar Oost-Europa gebracht worden?
Dat is ook een probleem. De pijpleidingen naar het oosten kunnen maar een beperkte hoeveel transporteren. Als Nederland meer gas kan exporteren, is het zeer de vraag of het in het overvolle gasnet de plaats van bestemming bereikt. Klanten van gastransporteur Gasunie kunnen nog 10 tot 30 procent extra gas via pijpleidingen vervoeren.
Kan Nederland nog extra verdienen aan het gasconflict?
Elke kubieke meter gas die extra wordt uitgevoerd, levert geld op. Dat is een klein lichtpuntje in de huidige recessie. Gas maakt zo’n 4 procent van de Nederlandse export uit. Als het land meer uitvoert, kan de verwachte economische krimp iets worden verzacht.’
Bron:
De Volkskrant, 7 januari 2009 (Stopzetting)
De Volkskrant, 7 januari 2009 (Acht vragen)
Wereldomroep, 7 januari 2009